Polska Prowincja Zakonu Pijarów w okresie II wojny światowej (1939-1945)

Abstrakt

Artykuł przedstawia historię Polskiej Prowincji Zakonu Pijarów podczas II wojny światowej (1939–1945). Był to temat dotychczas zaniedbany w historiografii. Po przegranej przez Polskę kampanii 1939 r. kolegia w Krakowie i Rakowicach znalazły się pod okupacją niemiecką, natomiast kolegia w Lidzie, Szczuczynie i Lubieszowie pod okupacją sowiecką do 1941 r., kiedy zostały zajęte przez Niemców. Jedynym zachowany dom zakonny w czasie wojny, na czele z Prowincjałem Prowincji Polskiej, ks. Hieronimem Stusińskim, był dom w Krakowie. Pijarzy stracili szkoły, w których realizowali swój charyzmat nauczania. Pomimo trudnych warunków okupacyjnych prowadzili działalność duszpasterską oraz patriotyczną. Niektórzy z nich ponieśli ofiarę życia lub byli więzieni. Sukcesem zakończył się rozpoczęty przed wojną remont kościoła Przemienienia Pańskiego w Krakowie. Artykuł przedstawia zmagania o przetrwanie prowincji oraz bilans strat osobowych i materialnych zakonu w czasie II wojny światowej.